RSS tekniği artık birçok haber sitesinde, gazetelerin internet sayfalarında, bloglarda kullanılıyor; fakat RSS’nin halen yeterince popüler olmadığı tartışılıyor. * Bu durumun birçok sebebi olabilir, ama bence en önemlisi RSS desteği sağlayan sitenin ziyaretçilerine RSS hakkında bilgi vermemesidir.

Peki, RSS’nin daha yaygın olarak kullanılması için ne yapabiliriz? Selim Yörük, “RSS nedir, öğreniyoruz paslaşması” yazısı ile blog yazarlarının paslaşarak ziyaretçilerine RSS’nin ne olduğunu anlatabileceğini düşünmüş, çok da iyi etmiş.

Buna göre, blogumuzda RSS ile ilgili bir yazı yazıyoruz, yazıda bazı sorulara cevap vererek son olarak da beğendiğimiz bir/birkaç sitenin RSS adresini paylaşıyoruz. Belirlediğimiz bu sitelere aynı zamanda pas atmış ve o blogların yazarlarından aynı sorulara cevap vermelerini ve ziyaretçilerine RSS’yi tanıtmalarını rica etmiş oluyoruz. Selim’in yazısına, sorulara ve cevaplarına bu adresten ulaşılabilir, ben de burada o sorulara cevap vermeye çalışacağım.

1- RSS Nedir?

RSS, genellikle haber sağlayıcıları, bloglar ve podcastler tarafından kullanılan, yeni eklenen içeriğin kolaylıkla takip edilmesini sağlayan özel bir XML dosya formatıdır. Kullandığı dosya biçimleri .rss ve .xml’dir. Ayrıntılı bilgi Vikipedi‘de ve Wikipedia‘da.

Ayrıca, RSS tekniği ve RSS okuyucular hakkında Tekno Seyir’de bir yazı ve yazılara abonelik için bir sayfa mevcut.

2- Blogunuzun RSS bağlantıları nelerdir?

Yazılar için – http://feeds.feedburner.com/TeknoSeyir

Yorumlar için – http://feeds.feedburner.com/TeknoSeyirYorum

3- RSS okuyucu tercihiniz?

RSS okuyucu olarak bilgisayara kurulan RSS yazılımlarının yerine Web tabanlı olan okuyucuları tercih ediyorum, çünkü internet bağlantısı olan her yerden ulaşılabilir oluyorlar. Bloglines ve Google Reader kullandığım web tabanlı RSS okuyucular. Ayrıca dünya çapındaki RSS okuyucularının kategoriler halindeki listesine buradan ulaşılabilir.

4- RSS okuyucunuzla ilgili istatistikler?

Listenizde kaç farklı sitenin RSS’i var?

- 161 sitenin RSS adresi var.

Şu an kaç okunmamış yazı mevcut?

- 65

Ne kadar sıklıkla kullanıyorsunuz?

- Her sabah bakmaya çalışıyorum, gün içinde de fırsat bulursam kontrol ediyorum.

Size kazandırdığı zaman miktarı?

- Bunu hesaplamadım ama RSS’nin aynı zamanda zaman kazancı sağladığına inanıyorum. Takip ettiğimiz tüm siteleri ayrı ayrı ziyaret etmek yerine tek noktadan kontrol edebiliyoruz.

Yeni rss ekleme sıklığınız?

- İnternette dolaşırken hoşuma giden bir blog gördüğümde RSS desteği varsa ilk yaptığım şey RSS okuyucumu açıp sitenin RSS adresini okuyucuma eklemek oluyor.

5- Beğendiğiniz bir/birkaç sitenin RSS’ini paylaşın?

Acemi Blogcu – http://feeds.feedburner.com/AcemiBlogcu

cisday.org – http://www.cisday.org/feed/

aYYaS Blog! – http://feeds.feedburner.com/ayyasblog

A. Selim Tuncer – Diyalog – http://selimtuncer.blogspot.com/atom.xml

Hus Weblog – http://feeds.feedburner.com/HusWeblog

Bu yeni nesil sistemi “Windows Liveâ„¢ çevrimiçi dünyanızı bir araya getiren yeni hizmetler kümesidir. En sonunda, gereksinim duyduğunuz bilgiler, değer verdiğiniz kişiler ve güçlü koruma, bunların hepsi parmaklarınızın ucunda.” şeklinde ifade etmişler ve bu servisleri kullanabilmek için eski Msn/Hotmail Passport hesabına veya yeni Live hesabına sahip olmamız yeterli. Deneme (beta) aşamasındaki bazı servisler için davetiye gerekebiliyor. Şimdi Windows Live’ın şu an için kullanılabilir ve yakında çıkması beklenen servislerine gözatabiliriz.

Resmi olarak Çıkmış olan Windows Live’ler

Live.com

Windows Live sistemlerinin arama sitesi ve kişiselleştirilebilir ana sayfası. Özellikle, yeni olmasına karşın aramalardaki isabetli sonuçlarından dolayı dikkat çekiyor. Kişiselleştirilebilir ana sayfası ise hız, sadelik ve kolaylık temellerindeki Live sistemlerine tamamıyla uygun. Live.com için tasarlanan gadget’lar sayesinde Live.com’umuzu geliştirebiliyoruz. Bu gadgetler ile Windows Live uygulamalarını ana sayfanızda görmek mümkün. Bu da bir sayfa altından onlarca Live sistemine gözatmak demek. Ayrıca live.com’a ek olarak Resim, Haber, Akademik ve Akış Arama geliştiriliyor. Akademik arama sayesinde, arama sonuçlarında akademik sonuçlar alınırken; Akış Arama sayesinde, aradığımız kelimenin RSS ve .xml sonuçları karşımıza geliyor.

Windows Live Messenger

Windows Live sistemlerinin en ünlüsü olan Windows Live Messenger, mevcut Msn sistemlerinin Live sistemlerine geçiş aşamasında nasibini alan Msn Messenger’ın yeni hali. Msn Messenger bilindiği gibi dünyanın en popüler anında mesajlaşma programı. Bu yüzden geliştirilen sistem, eklenen özellikler ayrı bir önem kazanıyor. MS geliştiricileri, WLM’yi çıkarmadan önce uzun süren bir test aşamasından geçirdiler. Uzun testlerden sonra resmi olarak yayınlanan yeni Windows Live Messenger ile messenger’ınıza yeni birçok özellik ekleniyor. Genel olarak bu özellikler:

• Çevrimdışı konuşabilme özelliği eklenmiş.
• Paylaşım dosyaları sayesinde, karşı taraf ile kolay bir şekilde dosya transferi yapabilmemiz sağlanmış.
• Live sistemlerine uygun görünümün hazırlanmış.
• Yahoo! Messenger kullananlar ile konuşabilme özelliği eklenmiş.
• Görüntülü konuşma sistemi geliştirilmiş.
• Geliştirilen kişi kartları ile kişilerimizin bilgilerini kolayca görebilmemiz sağlanmış.

WLM’yi buradan indirebiliyoruz.

Windows Live Messenger çıktıktan sonra geliştiriciler durmadı ve yeni bir beta çıkardılar. Beta olarak dağıtılan 8.1 sürümünün özellikleri ise şöyle:

• Kişi kartları yeniden tasarlanmış ve kullanabilirliği artırılmış.
• Görüntü resmimiz, kişisel iletimiz ve kullanıcı adımızın (nick) online olarak depolanmasıyla, nereden kullanırsak kullanalım bizimle olmaları sağlanmış.
• Otomatik güncelleme sistemine yer verilmiş.
• Oturum açma performansı geliştirilmiş.
• Sunucu performansında artırım yapılmış.

WLM Beta 8.1 buradan indirilebilir.

Windows Live Custom Domains

Bu servisle kendi alan adımızdaki e-posta adreslerini Microsoft’un sunucularında barındırabiliyor, ve adreslerimizi Windows Live Mail olarak kullanabiliyoruz. Aynı zamanda bu adresler diğer Windows Live ve MSN servisleri için de kullanılabiliyor. Google’ın ismi daha önce Google Hosted olan ve yakın zamanda Google Apps for Your Domain olarak değişen servisine benzer bir servis olan Windows Live Custom Domains ile ilk etapta 100 e-posta adresi alınabiliyor, bu limiti aşabilmek ve sınırsız e-posta hesabı hakkına sahip olmak için Windows Live ekibiyle iletişim kurmak gerekmekte.

Windows Live One Care

Live One Care için Microsoft’un geliştirmekte olduğu güvenlik paketi diyebiliriz. Bilgisayarımızın arkaplanında çalışarak virüs, trojan gibi zararlı içeriğe karşı korumak ve ateş duvarı sayesinde güvenliğimizi sağlamak için tasarlanmış. Bunu yapmak için, Microsoft’un geliştirmekte olduğu Windows Defender Antispyware yazılımıyla birleştirilmiş ve OneCare Firewall kullanılmış. Ayrıca program, dosyalarımızın yedeğini alabiliyor, sabit diskimizdeki dosyaları birleştirebiliyor ve gereksiz dosyaları temizleyerek sistemimizin hızlanmasına yardımcı olabiliyor. OneCare sayesinde, Windows Live Messenger üzerinden, .exe gibi tehlike teşkil edebilen yazılımları da alabiliyoruz. Yazılımın 90 günlük deneme sürümünü buradan indirebiliriz.

Windows Live OneCare Safety Scanner

Virüs-solucan taraması, sabit diskimizdeki gereksiz dosyaların silimi ve bilgisayarımızın performansını artırımı işlemlerini One Care Safety Scanner ile online olarak yapabiliyoruz. Bu işlemleri istersek ayrı ayrı, istersek tek seferde “Tam Hizmet Taraması” ile yapabiliriz.

Windows Live Spaces

Microsoft’un Msn Space olarak geliştirmeye başladığı, Windows Live sistemlerini geçişi ile Windows Live Spaces adını alan ve geçişi ile beraber blog sisteminin yanına sosyal ağ özelliğini de ekleyen Live sistemidir.

Windows Live Writer

Windows Live Writer, temel olarak Windows Live Space’ler için geliştirilmiş olmasına rağmen popüler blog yazılımlarıyla da uyumlu olarak çalışabilen blog editörü. Tasarımı sade olan editör, WYSIWYG, resim ekleme ve harita ekleme özelliklerine sahip.

Windows Live Local

İsteğimize göre haritayı 2D veya 3D olarak görebiliyorsunuz. 3D görünümünü kullanabilmek için Internet Explorer kullanıyor olmamız gerekiyor. Adres: local.live.com

Windows Live Favorites

Live sistemlerinin online yer imleyici servisi. Gelişen popüler servisleri, bu serviste olduğu gibi, Live sistemlerinde de görmek mümkün. Live Favorites hesabımıza, istediğimiz yer imleri eklemenin yanı sıra, tarayıcımızdaki ve del.ici.ous hesabımızdaki yer imlerimizi aktarabiliyoruz.

Windows Live Expo

Live sistemlerinin resmi olarak çıkan ilklerinden biri olan Expo için online ilan servisi demek mümkün. Adresi: expo.live.com

Windows Live Toolbar

Internet Explorer için geliştirilmiş araç çubuğu. Araç çubuğumuza düğmeler ekleyerek kişiselleştirebiliyoruz. Araç çubuğu sayesinde arama yapabileceğimiz gibi, araç çubuğu internetteki tehlikelerden korumayı da amaçlıyor.

Microsoft Office Live

Küçük şirketlere yönelik, Office araçlarından oluşan bir sistem. Fakat bu sistem, Microsoft Office’in online versiyonu değildir. Küçük şirketlere göre domain, web sitesi ve e-posta hesapları sağlayan bir platform. Adres: officelive.microsoft.com

Microsoft Office Live Meeting

Live Meeting, MS Office Live’in bir eki olarak karşımıza çıkıyor. Bu servis ile çevrimiçi konferanslar yapabiliyorsunuz.

BETA aşamasındaki Windows Live’ler

Windows Live Mail BETA

Microsoft’un geliştirmekte olduğu Live Mail Beta‘yı, Hotmail’in yeni versiyonu olarak karşımıza çıkan web tabanlı bir e-posta sistemi olarak tanımlayabiliriz. Yaklaşık 1 seneden beri geliştirilmekte olan Mail Beta, günümüzün popüleri olan Web 2.0’ın izlerini fazlasıyla taşıyor. 2 gb alan sağlayan e-posta sisteminde, aynı pencere içerisinde bir tık ile geçişler yapabiliyoruz. E-postamızda ki sağ tık menüsü ve sürükle bırak yöntemi, e-postamızda bizlere kolaylık sağlıyor. Arama özelliği sayesinde, aradığımız postaya saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Ayrıca e-postamızın görünümünü, renklerini değiştirmemiz de mümkün kılınmış. Sistemdeki bir özellik ile yazdığımız e-postaların imla kurallarına uygun olup olmadığını görebiliyoruz. Live Beta’nın son sürümünde mevcut e-posta adresimizin yanı sıra sahip olduğumuz başka bir e-posta adresi de ekleyebiliyoruz. Böylece bir e-posta sistemi altından en fazla 5 farklı e-posta ile gönderim yapabiliyoruz. Alternatif adres kullandığımızda karşı taraf, postanın kimden geldiğini “alternatif@mail.com adına asıl@mail.com.” şeklinde görecektir. Temel olarak sistemin Office Outlook’a benzediğini söyleyebiliriz.

Windows Live QNA BETA

WL QNA, insanların belirli konularda soru sorup, cevap alabilmesini sağlayarak insanların sorunlarını çözmesine yardımcı olan bir servis.

Windows Live Mail Desktop BETA

Windows Live Mail Desktop, Windows Live Mail ile uyumlu geliştirilen ve diğer pop3 destekli mail sistemlerini de destekleyen e-posta istemci yazılımı. Hoş tasarımı ve RSS desteği ile dikkat çekiyor.

Windows Live Shopping BETA

Windows Live bünyesindeki online alışveriş sistemi. Alışveriş yapmanın dışında ürün fiyatlarını karşılaştırabiliyor, alışveriş listemizi paylaşarak diğer insanların ve arkadaşlarımızın fikir sahibi olmasını sağlayabiliyoruz. Özellikle bayanların hoşuna gidebilecek bir site. Adres: shopping.live.com

Windows Live Gallery BETA

Windows Live Gallery, Windows Live bünyesindeki sistem ve yazılımlar için eklentilerin, gadget’lerin depolandığı Live sistemi.

Windows Live Search for Mobile BETA

Cep telefonları için Live.com üzerinden arama yapabilmemiz için geliştirilen servis. Adresi: wls.live.com

Cep Telefonları için Windows Live Sistemleri

Microsoft geliştiricileri cep telefonlarına da önem veriyor ve Windows Live sistemlerini cep telefonları için de uyarlıyorlar. Mail, Messenger, Search, Local, Spaces Live sistemleri uyarlanma aşamasında, Windows Live for mobile adresinde.

Yakında…

• Msn Health and Fitness, yerini Windows Live Healthcare’e bırakacak.
• Msn Alerts, yerini Windows Live Alerts’e bırakacak.
• Windows Live Video geliştirilerek Live.com’a eklenecek.
• Microsoft’un geçtiğimiz yıllarda aldığı, bilgisayarlar arasında dosya senkronizasyonu ve dosyalara ulaşma izni verecek olan FolderShare’i Windows Live bünyesine katarak kullanıma açacak.
• Windows Live Drive adında bir sistem açılarak, GDrive’da olduğu gibi dosya depolanmasına ortam sağlanacak.
• Windows Live Essentials adında bir çok uygulamayı bir arada bulunduran bir sistem yayınlanacak. Google Pack gibi.
• Windows Live OneCare sistemlerinin yanına Family Safety eklenecek.

Sonuç

Microsoft’un, yaklaşık 1.5 senedir geliştirmekte olduğu Live sistemlerinden büyük bir aşama kaydettiğini söyleyebiliriz. Bu arada bazı yeni servisler çıktı, aynı zamanda mevcut MSN servisleri de Windows Live bünyesine aktarıldı ve tamamında yenileme yapılarak kullanıcıya sunuldu. Birçok kişinin Google’ın servisleri ile karşılaştırdığı Live sistemleri, ilk izlenimlerimde başarılı olarak görünse de hâlâ birçok eksiği olduğunu ve özellikle ülkemizde Google 1 numarayken işinin gerçekten zor olduğunu söylemek mümkün.

Windows Live Hakkında bazı siteler

• Live.com Anasayfa
• Wikipedia’da Windows Live
• Live.com geliştirici blogu

Not: Yazı için Cem‘e teşekkürler. -Tekno Seyir-

Google’ın da video paylaşım ve gösterim servisi vardı aslında, Google Video. Video pazarında Google Video ile üstünlük sağlayamayan Google, satın alma işlemiyle beraber bu alanda liderliği ele geçirmiş oldu.

Youtube sitesine baktığımızda tasarım olarak çok iyi olmasa da basit bir arayüze sahip; herkesin Macromedia teknolojisini kullanarak oluşturabileceği sıradan bir sistemi ve kullanımı olduğunu söyleyebiliriz. Youtube herkese açık, isteyen herkes video yükleyebiliyor. Bu şekilde illegal video içeriğe de sahip olduğu için yakın zamanda davalarla da uğraşmak durumunda kalabilir. Ve Youtube’un bu işten para kazanmadığı hatta zarar ettiği biliniyor.

Bu olumsuzluklara ve sıradan olmasına rağmen Youtube alanında lider bir şirket ve Google‘ın bu satın almayla aslında bir siteyi değil geleceği satın aldığını Gaxxi Buzz’daki bu yazıdan çıkarmak mümkün. Youtube Google tarafından satın alındıktan sonra Google’ın borsa değeri yükseldi, teorik olarak harcanan paranın bu şekilde 1 günde çıkarıldığı söylenebilir.

Microsoft hep tekelcilikle gündeme gelirken Google açık kaynak dünyasına yaptığı katkılarla ve internette getirdiği yeniliklerle birçok kullanıcı tarafından sempatik olarak görülüyor ve seviliyor. Fakat Youtube ve alanında lider olan küçük şirketleri satın alarak Google’ın da tekelleşmekte olduğunu görüyoruz. Youtube satılmasaydı, kendi başına ayakta kalabilseydi diyorsanız Pardus geliştiricilerinden A. Murat Eren’in konu hakkındaki bu yazısına bakmakta fayda var.

Google ve diğer büyük şirketler gibi Türkiye’de de Mynet, alanlarında önde gelen siteleri satın alarak büyümeye devam ediyor. Daha önce Bilgiyarışması.com sitesini satın almıştı ve yakın bir tarihte sinema üzerine bir site olan benim de sıkça ziyaret ettiğim Beyaz Perde‘yi bünyesine dahil etti. Beyaz Perde’yi satın almasıyla beraber siteye yoğun bir şekilde reklam koyması eleştirilen Mynet reklamları azaltsa da reklamların hâlâ rahatsız edici derecede olduğunu söylemeliyim.

Writely artık yok!

Google geliştirdiği online hesap tablosu uygulaması Google Spreadsheets ile bir süre önce satın aldığı online kelime işlemci uygulaması Writely‘i Docs & Spreadsheets adı altında birleştirdi. Google hesabımızla docs.google.com adresinden bu iki uygulamaya birden ulaşmak mümkün. Bir ekran görüntüsü:

Rss ile siteleri takip edebilmemiz için sitelerin Rss adreslerini bilmemiz gerekiyor. Bu adresler sitelerde bazen görsel olarak turuncu renkli bir simge/logoyla bazen de Rss, Yazılar için Rss, Rss feed (Rss beslemesi), Rss ile site içeriğine abone olun! gibi ifadelerle metin olarak karşımıza çıkar. Takip ettiğimiz sitenin Rss adresini kopyalayarak rss okuyucumuza aktarabiliriz, böylece siteye yeni bir içerik girildiğinde Rss okuyucumuz bunu algılayabilir. Devamlı takip ettiğimiz bir siteyi bu şekilde güncellendiği zaman ziyaret etmiş oluruz, bu da bizim için bir zaman kazancıdır aynı zamanda.

Bazı sitelerde gördüğümüz bu tip düğmeler ise siteyi direk olarak rss okuyucusuna aktarmamızı sağlar; siteye abone olmak için hangi rss okuyucusunu kullanıyorsak onun düğmesine tıklamamız yeterlidir.

Rss ile takip için birçok Rss okuyucusu (Aggregator) alternatifi var. Bir kısmı için bilgisayarımıza ek yazılım yüklememiz gerekirken bir kısmı tamamen internet üzerinden çalışır. İnternet üzerinden çalışanlara her yerden erişim imkanımız olması tercih sebebi benim için.

Bilgisayarımıza kurulabilen Rss Okuyucu Yazılımları

Siteleri Rss ile takip etmeye karar verdiysek bilgisayarımıza kurabileceğimiz Rss okuyucusu yazılımlara göz atabiliriz. RSSOwl, RssReader, FeedReader bu alandaki en iyi ücretsiz yazılımlardan birkaçı. Benim tercihim RSSOwl, çünkü sade ve kullanışlı arayüze sahip, çoklu platform desteği ile Windows, Linux, MacOs, Solaris gibi işletim sistemlerinde çalışabiliyor ve Türkçe desteği var. Kurulum yapmak için sistemimizde Java kurulu olması gerekiyor. Sekmeli tarama, her site için farklı güncelleme zamanları ayarlama gibi özellikleri var ve yüklenince otomatik olarak örnek siteler de ekleniyor listemize.

Web Tarayıcımızdan Takip

Ek bir rss yazılımı yüklemeden web tarayımız üzerinden de istediğimiz siteleri takip etmek mümkün. Opera‘da Rss desteği var, Türkçe’ye Bildirimler şeklinde çevrilmiş ve menü halinde takip ettiğimiz sitelere ulaşabiliyoruz. Mozilla Firefox için birçok rss okuyucu eklentisi var. Bunların içinde en çok dikkat çekeni Sage. Ayrıca Mozilla Firefox ve Internet Explorer desteği olan Pluck eklentisi var, oldukça başarılı. Fakat Pluck ile karakter kodlaması Utf-8 dışında olan siteleri takip ederken Türkçe karakter sorunu oluyor.

Web tabanlı Rss Okuyucular

Rss adreslerini izlemeye alacağımız sitelere nerede olursak olalım, bir internet bağlantısı ve bir web tarayıcı ile kolayca ulaşmak istiyorsak, en iyi çözüm web tabanlı olan Rss okuyucular. Başlangıç sayfaları dediğimiz uygulamaların Rss desteği oluyor, ve sitelerin rss adreslerini içerik şeklinde başlangıç sayfamıza ekleyebiliriz. Start.com, Live.com, Netvibes, Google ig, Eskobo bu tür sitelere örnek olarak verilebilir.

Sadece takip ettiğimiz sitelerin rss adreslerinin liste halinde görünmesini istiyorsak, bu konuda bence en iyi Bloglines. Bloglines’ın tasarımı çok iyi olmasa da hızlı ve kullanışlı. Üye olduktan sonra “My feeds” bölümüne gelip “Add” diyerek yeni adresler ekleyebiliyoruz. Kategorilere ayırma, paylaşma ve diğer rss okuyucularda olduğu gibi içe aktarma (export) gibi özellikleri var.

Google Reader, Rojo, NewsGator Online, Kinja gibi birçok alternatif var web tabanlı rss okuyu olarak; farklı kategorilerdeki Rss okuyucuların bir listesi için buraya bakabiliriz. Ayrıca kendi sunucumuz varsa, sunucuya kurulabilen Gregarius, Feed on Feeds gibi bir Rss okuyucusu sistemi sunucumuza kurabiliriz.

Paylaşım ve içe/dışa aktarma

Rss okuyucular hafızalarındaki site rss adreslerini opml dosya tipinde liste şeklinde kaydedebilirler. Bu şekilde rss listemizi bir arkadaşımızla paylaşabilir, rss okuyucumuzu değiştireceğimiz zaman listemizi dışa aktarıp (export), yeni rss okuyucusuna aktarabiliriz. (import). Gaxxi geliştiricileri Umut ve Şafak Akyol; takip ettikleri sitelerin rss adreslerini opml dosyası şeklinde paylaşmışlardı, ve ek olarak Wikipedia, Ekşi Sözlük ve Sesli Sözlük gibi sitelere Rss önerilerini anlattıkları yazılarını da tavsiye ederim. Opml dosyalarının paylaşıldığı, en çok abone olunan 100 site listesinin bulunduğu bir site de var.

Site yöneticilerine tavsiye

WordPress, Blogger, Gaxxi, Joomla gibi bir sistemle sitemizi hazırladıysak, sitemizin Rss desteği var demektir. Site yöneticisi olarak Rss adresimizi FeedBurner sitesine yönlendirebiliriz, rss feed adresimiz http://feeds.feedburner.com/TeknoSeyir şeklinde olur. FeedBurner’ın servislerine, kaç kişinin sitemizi takip ettiği gibi verilere ulaşabiliriz. Ve ziyaretçilerimiz bu Rss adresimizi tarayıcılarına girdiklerinde son yazılan yazıları görürler, bu sayfadaki rss okuyucusu düğmelerinden birini kullanarak sitemize abone olabilirler. Feedburner’ın bir forumu da var.

Ek olarak, Rss okuyucuları gerekli ayarlamaları yapmadıysak sitemizdeki içeriğin tamamını gösterebilirler. Bu uzunca ve bol grafikli yazıların da tamamının okuyucuya yüklenmesi demek olduğundan ziyaretçimiz için zaman ve internet veri akışı kaybı demektir. Ve ziyaretçimiz yazının hepsini rss okuyucu üzerinden okuyabileceği için sitemizi ziyaret etmesine de gerek kalmaz. Bu yüzden gerekli ayarları yaparak içeriğin bir kısmının Rss okuyucu üzerinde görüntülenmesini sağlamalıyız. WordPress’te bu işlem yönetim panelinde Tercihler -> Okuma -> Her yazı için göster kısmının Özet olarak işaretlenmesi ile yapılabilir.

Not: Rss Okuyucunuza Tekno Seyir’i de kaydetmeyi unutmayın.

Web 2.0 kavramının da en önemli öğelerinden biri olduğunu düşündüğüm wikileri birçok amaç için kullanabiliyoruz. Kendimize ait bir wiki sistemine sahip olabileceğimiz gibi var olan bir wiki sitesinden faydalanabilir, dilersek katkıda bulunabiliriz. Türkçe wikilere örnek olarak WordPress Türkiye Belgeleri, Lapis Linux Wiki, Pardus Wiki gösterilebilir. Belli konularda kaynak niteliğindeki belgelerin bir araya geldiği bu sitelerde kullanıcılar belgeleri okumanın yanısıra bilgi sahibi oldukları bir konu hakkında yazılar yazabilir veya varolan yazıları geliştirebilirler. Wikiler o kadar yaygın olarak kullanılıyor artık; dünyada şu sıralar popüler olan hosting şirketi Dreamhost‘un kullanıcıları için gerekli olan belgeleri wiki formatında sunması beni şaşırtmıştı açıkçası.

Ve Wikipedia…

15 Ocak 2001′de İngilizce olarak yayına başlayan, wiki tarzı sitelerin en büyüğü Özgür Ansiklopedi Wikipedia‘ya, şu an için internet üzerindeki en büyük ansiklopedi denebilir ve Wikipedia şimdi Türkçe dahil birçok dilde yayın yapıyor. İngilizce bölümünde 1.200.000′in üzerinde madde bulunuyor, bu çok iyi bir rakam, aradığımız hemen hemen her şeyi bulabiliyoruz.

Genel Özellikler

• Wikipedia içeriği, özgür ve her zaman öyle kalacak olan GNU Özgür Belgeleme Lisansı sözleşmesi kapsamındadır.
• İsteyen herkes katkıda bulunabilir, içerikten faydalanmak için herhangi bir ücret ödemek gerekmez.
• Wiki sistemi olarak MediaWiki kullanılıyor.
• Herhangi bir maddenin diğer dillerdeki makalelerini okumak için sayfanın solundaki diğer dillerden birini seçmemiz yeterlidir.
• Her maddedeki tartışma sayfası ile o madde ile alakalı görüşlerimizi aktarabiliriz.
• Şablon, grafik, tablo kullanma gibi özellikleri vardır.
• Son değişiklikler ve izleme listesi gibi sayfalar sayesinde yapılan değişiklikleri takip edebiliriz; bu sayede kötü niyetli olarak yapılacak değişiklikleri farkederek hemen eski haline getirebiliriz.

Tarafsızlık, demokrasi ve güvenilirlik

Wikipedia’da en önemli ilkelerden biri, tarafsızlık. Kullanıcıların hepsi eşit şartlarda katkıda bulunuyorlar, bazı kuralları uygulamak için yöneticiler de var; yöneticiler diğer vikipedistler tarafından seçiliyor, ve tarafsızlık ilkesine bağlı olmaları gerekiyor. Demokrasi’nin olduğu yerlerde taraflar vardır, wikipedia’da tarafsızlık olması gerektiğine göre demokrasi yoktur denebilir. Bu ilk başta garip gibi gelebilir ama, şu anki başarısının ve güvenilirliğinin en önemli sebeplerinden biri bence tarafsız olmaya çalışması. Tarafsız olmanın yanında tüm kullanıcılarına güveniyor, isteyen herkes üye olmaya bile gerek olmadan maddeler üzerinde istediği değişiklikleri yapabiliyor, bu şekilde devamlı gelişiyor Wikipedia.

Sıkça başvurduğumuz arama motorları da Wikipedia’ya güveniyorlar artık. Şöyle ki, belli başlı arama motorlarında bir konuda araştırma yaptığımızda bilgi sahibi olmak istediğimiz konuyla alakalı wikipedia’daki ilgili makalenin linki arama motorunda ilk sayfada, ilk sıralarda çıkıyor çoğu kez.

Evlerimizde ciltler halinde dolaplarımızın raflarını süsleyen klasik ansiklopedilerin en tanınmışı, Britannica, Wikipedia’nın içeriğinde bilimsel yanlışlar olduğunu iddia ederek eleştiride bulunmuş. Bir ansiklopedinin sahip olması gereken en önemli unsurlardan biridir güvenilirlik, fakat içinde yanlışların olması güvenilirliğini zedelemez bence. Zaten yapılan araştırmalarda Britannica’da da hatalar tespit edilmiş. Tabi internet üzerinde yayınlandığı için Wikipedia’daki hataları düzeltmek Britannica’daki hataları düzeltmekten çok daha kolay.

Wikipedia’nın Türkçe bölümü – Vikipedi

2003 yılından beri yayında olan Türkçe Özgür Ansiklopedi Vikipedi, şu an için çok yeterli gibi görünmese de devamlı gelişiyor ve kapsamlı bir Türkçe ansiklopedi olma yolunda ilerliyor. Kullanması ilk başta biraz zor gelebilir, fakat gerekli belgeleri okuduktan ve biraz da alıştıktan sonra çok kolay olduğunu görüyoruz.

Başlamak için Hoşgeldiniz yazısı okunabilir, gerekli birçok şey orada var. Cesur ol yazısı ile biraz cesaret toplayalım, ansiklopedi üzerinde değişiklik yapmak için gerekmese de izleme listesi, kişisel sayfa gibi özellikler ve vikipedide yapılan seçimlerde oy kullanabilmek için üye olalım, artık katkıda bulunabiliriz.

Daha sonra Vikipedi hakkında yardım, sıkça sorulan sorular sayfalarına bakabiliriz. Ana Sayfa’daki menüden de ulaşabileceğimiz Topluluk Portalı‘nda yapılması gereken işler, duyurular; Köy Çeşmesi‘nde, cevabını bulamadığımız sorular için bir haberleşme ortamı bulunuyor. Maddelerde değişiklik yapmadan önce öğrendiklerimizi uygulamamız için Deneme Tahtası sayfası, vikipedide yapılan son değişiklikleri görmemiz için de Son Değişiklikler sayfası var.

Katkıda bulunmak zor mu?

Vikipedi‘yi kullanmak ve ona katkıda bulunmak için anlattığım birkaç belgeyi okumak yeterliyken, Türkçe Wikipedia’ya hak ettiği ilginin gösterilmediğini düşünüyorum. İngilizce olarak 1.200.000′in üzerinde madde varken, Türkçe madde sayısı şu an için 27-28 binlerde. Ve bu maddelerin bazıları yeterli ansiklopedik bilgi içermediği için taslak halinde…

Vikipedi’nin gelişmesi için hepimizin katkıda bulunmamız gerekiyor, bunun için de daha çok tanınması lazım. Ülkemizde pek bilinmiyor Vikipedi. Bir maddeyi değiştirip “Arkadaşlar sitenizde açık var, bu içerik değiştirilebiliyor” yazan kişileri de görünce bu konuda ne kadar bilgili! olduğumuzu çok rahat anlayabiliyorum. Türkçe Wikipedia’nın tanıtımı adına daha önce bir çalışma yapılmış, 100 bin madde eklenmesi hedeflenmiş, fakat başarılı olunamamış. Önemli olan madde eklemek değil aslında, eklenen maddenin içeriği boş olduktan sonra…

Bize düşen nedir, nasıl destek olabiliriz? *

Vikipedi‘nin yaygınlaşması ve daha kaliteli bir kaynak haline gelmesi için onu tanıtabiliriz. Benim aklıma ilk olarak blog tarzı yayın yapan siteler geldi. Site sahiplerine ulaşarak kendi bloglarında Wikipedia ile alakalı kısa da olsa bir yazı yazarak, yazı olarak tanıtmaları mümkün değilse sitelerinden bir link vererek destek olmalarını tavsiye edebiliriz. Yazılarını takip ettiğimiz blog sahipleri bizi kırmazlar sanırım. Sonuçta birçok farklı konu hakkında yazılar yazıyoruz; dünyanın en büyük projelerinden biri olan ve herhangi bir reklam içermeyen, bağışlarla ve kullanıcılarının katkılarıyla ayakta kalan Wikipedia ve Türkçe bölümü Vikipedi için bir destekte bulunmak çok zor değildir herhalde. Ben düşünüyorum takip ettiğim bloglara bu şekilde bir iletişim postası atmak; bakalım kimler destek olacak.

Düzenleme: Vikipedi‘ye destek kampanyası için buraya ve buraya buyrun!

Düzenleme 2: Vikipedi’yi geliştirmek için Nothingrows‘dan Onur Köse’nin güzel bir önerisi var, onun için de şu adrese buyrun.

Wikipedia kardeş projeleri

Vikipedi’nin ana sayfasından da ulaşabileceğimiz; Vikisözlük, Vikikaynak, Vikikitap, VikiSöz (tavsiye!) kardeş projeleri de incelemeye değer! Hepsinin İngilizce kısımları da mevcut, menüden diğer diller kısmından ulaşabiliyoruz.

Tatile çıkmadan önce bir bakın

Belki de en güzel wiki projelerinden biri WikiTravel, şu an için Türkçe bölümü olmasa da İngilizce bölümü oldukça kapsamlı olan bir gezi rehberi ansiklopedisi. Dünyanın birçok ülkesi için açıklamaları, gezilecek yerleri bulmak mümkün, Türkiye de bunlardan biri. Ek bilgi, WikiTravel Wikipedia’nın ve diğer kardeş projelerin bağlı olduğu Wikimedia kuruluşuna ait değil. Wikipedia haricinde Wikitravel gibi farklı birçok amaç için yayında olan wikiler de var.

Gerekli Bağlantılar

Wikipedia (Tüm diller)
İngilizce Wikipedia
Türkçe Wikipedia (Vikipedi – vikipedi.org adresinden de ulaşılabiliyor)
Kendi sitemize yerleştirebileceğimiz Vikipedi logo ve bannerları
Gaxxi Buzz’da Wikipedia Ekşi Sözlük karşılaştırma yazısı
Farklı kategorilerde dünyada kullanılan wikilerin listesi
Wiki sistemlerinin karşılaştırması

Not: Katkılarından dolayı Vikipedi bürokratı ve yöneticisi A. Özgür Erdemli‘ye teşekkürler.

İlk zamanlar, belki de yaygın olmadığı için heyecanla karşılanıyordu e-postalar, ve gönderilen mesajlara daha çok dikkat ediliyordu, aynı mektuptaki gibi. Sonra yaygınlaştıkça elektronik postalar, sıradanlaştı; eskisi gibi dikkat ederek, özen göstererek yazmıyoruz artık. Halbuki e-postayı sadece bir sanal iletişim aracı olarak görüp önemsememek yanlış bence. Sonuçta her yerde olduğu gibi e-posta gönderip-almada da belli kurallar olmalı, karşımızdakinin insan olduğunu unutmamalıyız. İnternette bu şekilde kurallar Netiquette (ağ görgü kuralları) şeklinde biliniyor, hatta bu kuralların anlatıldığı bir site de var.

Birçoğumuzun bildiği ama genelde uygulamadığımız basit kurallara bir örnek; karşımızdakinin insan olduğunu unutmamak, normal hayattaki gibi saygılı olup, anlatacaklarımızı anlaşılabilir ve sade bir şekilde anlatmak. Anlaşılmak, daha kolay iletişim kurmak için düşünerek cümlelerimizi kurmamız, doğru imla ve gramerle yazmamız oldukça gerekli. Bunun için de biraz özen göstermek gerekiyor sanırım.

E-posta gönderdiğimiz kişinin sürekli internet başında olduğunu düşünüyor ve mesajlarımıza hemen cevap vermesini bekliyoruz bazen. Bu da yanlış bir düşünce tabi. Bunlara benzer, basit gibi görünen kuralları uygulayabilsek çok daha sağlıklı iletişim imkanımız olmuş olur.

Ve forward e-postalar… Bu şekilde, bir mesajı birçok arkadaşımıza iletebiliyoruz. Bize gelen bir mesajı toplu olarak kişi listemizdeki herkese gönderebiliyoruz. Gönderdiğimiz kişiler de aynı şekilde başkalarına iletiyor, ve bu bir zincir gibi devam ediyor. Bu şekilde e-posta gönderirken de dikkat etmemiz gereken şeyler var:

• Her ne kadar biz iyi niyetli olarak göndersek de mesajları, “forward” mailleri de spam amaçlı kullananlar çok oluyor maalesef. O yüzden bize forward olarak gelen e-postaları aynen iletmeden önce biraz düşünelim.
• “Kan aranıyor, çocuğumuz hasta; bu mesajı gönderebildiğiniz kadar kişiye gönderin” şeklinde istismara çok açık olan postalara itibar göstermemeliyiz.
• Kaynağı belli olmayan, belli bir kişi ya da görüş aleyhine yazılar/sunumlar vs. içeren postalardaki konuyu/kaynağı araştırmadan, gerçekliğinden emin olmadan başkasına göndermemeliyiz.
• Bize gelen e-posta’yı forward şeklinde aynen iletince adres satırındaki tüm adresler de iletilmiş oluyor. Bu adresleri ve mesajdaki diğer gereksiz kısımları temizleyip o şekilde göndermeliyiz.
• >> şeklindeki karakterleri silmek ve Türkçe karakter diye tabir edilen ve e-posta servislerinin karakter kodlaması farklılığından dolayı bozulmuş olan karakterleri düzeltmek için tavsiye edebileceğim bir site var: Türkçe Karakter.
• Ve toplu e-posta gönderimlerinde uymamız gereken önemli bir kural daha: Adresleri to: kısmına değil, bcc: kısmına yazıp; to: kısmına kendi adresimizi yazarsak, gönderdiğimiz kişiler diğer adresleri göremezler. Böylece zincirleme dağılması muhtemel iletilerde arkadaşlarımızın adresleri gönderilmemiş olur. Bu adresleri spam amaçlı olarak kopyalayanlar için bir önlem de olabilir aynı zamanda.
• Son olarak; bankadan gönderilmiş gibi gösterilen ve kredi kartı şifresini göndermemizi isteyen, gönderilen postayı belli sayıda kişiye iletmediğimiz zaman msn messenger’ın iptal olacağını söyleyen, servetini bizimle paylaşmak istediğini anlatan insanların gönderdiği postalara sanırım artık inanan kimse kalmamıştır.

Not: Katkılarından dolayı Cemal Haki’ye teşekkürler.

Tekno Seyir için reklam almayı şu an için pek düşünmüyordum, ama birkaç gün önce yeni ve popüler bir firmadan reklam almaya karar verdim. Reklamın görünmesi için gerekli kodları siteye yerleştirmeye çalıştım başarılı olamadım. Reklam veren firmanın müşteri hizmetlerine destek mesajı attım, cevap gelmedi. Bir arkadaşın yardımıyla reklamı yerleştirmeyi başardım, bu durumu da bildirdim; yine cevap gelmedi.

Şirkete güvenim pek kalmadı açıkçası, reklam ortaklığından çıkmak istediğimi anlatan bir mesaj atacaktım ki, bir posta geldi. “Siteniz kriterlerimize uygun değil, üyeliğiniz iptal edildi” diyordu. Ve uygun bulunmama sebepleri olarak gösterilen maddeler de beni çok güldürdü açıkçası. Sitenin herhangi bir içerik sunmaması, genel teamüller ile uyumlu olmayan içeriğe sahip olması gibi doğru olması mümkün olmayan maddelerdi bunlar, tek tek cevap verdim hepsine.

İşin benim için ilginç olan bir diğer yanı bu maddelerin ve postanın otomatik olarak gönderilmesi. Çünkü “bu maddelerden birine veya birkaçına uymaması” deniyordu. Müşterilerine ayrı ayrı değer vermek yerine toptan belirli bir mesajı göndermeleri çok manidar bence.

Başka, zıt bir örnek: Şu an bu sitenin de barındığı Dream Host için bazı eleştiriler oluyor, performans açısından. Ben genel olarak memnunum, özellikle müşteri hizmetleri konusunda. İlk kez destek mesajı gönderdiğimde 15 dakika sonra cevap gelmişti. “Everything is broken, people are dying” (Türkçesi her şey bozuldu, durum vahim, insanlar ölüyor gibi olması lazım) seçeneği vardı, onu işaretlediğim için bu kadar kısa sürede cevap gelmiş olabilir belki ama, normalde de 3-4 saat içinde cevap geliyor. Ve sonra “Bu cevaptan memnun kaldınız mı?” diye soruyorlar, istersek cevaplıyoruz, bu da güzel bir ayrıntı.

Sadece iki örnekle bu olayı anlatmak zor tabi, herkesin kendine göre deneyimleri vardır; birçoğumuz bu tür olayları sık sık yaşarız. Eğer işimiz pazarlama ise, insan ilişkilerimiz güçlü olmalı; insan merkezli düşünmeyi bilmeliyiz. Müşterilere “bugün gelen, yarın gidecek müşteriler” gözüyle değil insan gözüyle bakmalıyız öncelikle. Bu konularda okunması, takip edilmesi gereken Türkçe bloglar var: Altı Üstü Tasarım, Marketing Post, Farketing, A. Selim Tuncer, Fikir Atölyesi, Arda Kutsal, Elmaaltshift gibi.

Okumak, analiz etmek… Yeni şeyler keşfetmek, yaptığımız yanlışları düzeltmek için…

Bu arada bu yazının başlığına cevabım: “Şimdilik kalsın; biraz daha bekleyip, araştırıp sonra tekrar düşünürüm” olacak.

Bir ülkenin gelişmesi için Demiryollarının durumu önemli midir?

İki soruya da cevabım “Evet, önemlidir; hatta çok önemlidir.” Teknoloji önemlidir. Bir ülke gelişen dünya şartlarına ayak uyduramıyorsa, bir yerlerde takılır kalır, gelişmesi zor olur. Şimdiki dünya şartlarında teknolojinin önemi, anlatmaya gerek olmayacak kadar açıktır. Diğer yandan demiryolları önemlidir çünkü, güvenlidir. Diğer ulaşım şekillerine bakınca en güvenli seyahat seçeneği denebilir. Toplam taşıma maliyeti olarak hesaplıdır, bu yolculara da kar olarak geri döner. Hem trafik kazaları azalacağı için hem de toplam maliyetler azalacağı için ülke ekonomisine büyük katkı sağlanmış olur. Ve gerekli teknoloji kullanıldığında hızlıdır. (Bkz. Metro-tramvay hatları, Japonya gibi gelişmiş ülkelerdeki trenler vs.)

Ülkemizde birçok kişi tren yollarına gerekli önemin verilmediğini söyler. Bunun siyasi, ekonomik, kültürel vb. boyutlarını burada konuşmaya gerek yok, teknolojik bir boyutunu pekala anlatabilirim.

Evet, artık TCDD‘nin gelişen dünya şartlarına uyum sağlamak, ve yolculara daha iyi hizmet vermek için işin teknolojik boyutuna daha fazla önem vermesi gerekmiyor mu? Bunun için bir adım belki, “Online Bilet Satış Rezervasyon“, bu sistem sayesinde biletlerimizi internet üzerinden alabiliyoruz. Ama maalesef eksikleri var.

Öncelikle bu sistemden bilet rezervasyonu yapmak, bilet satın almak için web tarayıcı olarak internet explorer 5.0 ya da sonraki sürümleri kullanmak gerekiyor. Peki Internet Explorer kullanmayan %20′ye yakın kullanıcı ne yapacak? Onlar kullanamıyorlar bu sistemi. %20 azımsanacak bir oran değildir, böyle bir sistemi herkesin kullanması isteniyorsa, sistem tüm tarayıcılara uygun hale getirilmelidir.

İkinci olarak bu sistemin işleyişi… Sistemden bilet rezervasyonu yapmak ya da satın almak için gerekli bilgileri giriyoruz. (Tren ismi, günü, vagon çeşidi, koltuk tipi vb.) Ve bunun sonucunda bize bir koltuk numarası veriliyor. Diyelim ki, bu numarayı beğenmedik, tekrar deniyoruz; yine aynı numarayı veriyor. Çünkü kurallara göre o numara satılmadan/rezerve edilmeden yeni bir numara verilemiyormuş.

Tabi ben, bir çözüm buldum. İstediğim numarayı verinceye kadar sistem, deniyorum; ve her verdiği numarayı rezerve ediyorum. Böylece her deneyişimde yeni bir numara veriyor. İstediğim numarayı verince, onu alıyorum. Artık önceki rezervasyonları iptal edebilirim. Keşke böyle bir yöntem uygulamak zorunda kalmasak, biletimizi vagon yerleşim planının grafiksel olarak gösterildiği bir ekrandan boş olan yerleri görerek kafamıza göre alabilsek. Hoş olmaz mı?

Trenlerde kablosuz ağ olacak diye bir haber duymuştum, yakın bir zamanda. Evet, o da hoş olur. Fakat öncelikli olarak daha çok “kullanıcı merkezli olan” üstte saydığım eksiklikler düzeltilse bence daha mantıklı olur. 150. yılında yeni projelerle atılım yapmasını temenni ettiğim TCDD, küçük gibi görünen ama aslında çok önemli olan bu problemleri halletse; hem kullanıcıların (halk) gözündeki değerini yükseltmiş ve onlara (bize) hak ettiği değeri vermiş olur, hem de ülkenin gelişimine çok katkısı olmuş olur diye düşünürüm, ben.

En azından kendi üzerimize düşeni yapıp, sitelerimizi işe yarar halde hazırlayıp sunarak bu gidişe dur denilmesine küçük bir katkıda bulunabiliriz, bence. Ben internet seyrimde karşıma çıkan siteleri 4′e ayırırım (tamamen kişiseldir, yarın değişebilir ) Normal siteler, forumlar, web 2.0 ve bloglar)

Normal siteler:

En kapsamlı olanlar bunlardır; şirket siteleri, alışveriş siteleri, portallar, kişisel siteler, bilgi kaynakları gibi siteler bu kategoriye girer benim kafamdaki kategorizasyonda. Bu tür sitelerin çok alternatifleri vardır, ve internetin çöplük olmasını en çok etkileyen kategoridir bana göre. Farklılık çok önemlidir bu noktada tabi ki.

Alışveriş siteleri diyelim ki. Yeni yeni, birçok alışveriş sitesi açılır, e-ticaret siteleri… Yeni bir alışveriş sitesi açmadan önce düşünmek gerekir bence, diğerlerinden ne farkı olacak, kullanıcılar niye ziyaret etsinler sitemizi, niye alışveriş yapsınlar açacağımız alışveriş sitesinden. Bizim de bir alışveriş sitemiz olsun diye mi açıyoruz, sıradan bir site; yoksa getirdiği bir yenilik, kullanıcılarına sunacağı kolaylıklar olacak mı?

Diğer normal siteler için de aynı şeyleri söylemek mümkün, yani amacımız “iş olsun, sitemiz olsun” olmamalı bence.

Forumlar:

Forumlar doğru kullanılsa aslında, çok önemli bilgi kaynakları oluyorlar. Fakat günümüzde forumların çok azı başarılı olabiliyor. Aynı konular, aynı sorular/sorunlar, +1 tarzı işe yaramayan cevaplar… Bu şekilde forumlar da çöplük oluyor maalesef.

Bir portal sitesinin kullanıcılarının iletişimini daha iyi sağlamak için forum açmasını mantıklı bulurum ama, sıfırdan sadece forum içeren bir site açmadan düşünmeliyiz bence. Bu foruma gerçekten ihtiyaç var mı? Her telden 80-90 farklı kategorinin bulunduğu bir forum açıp; “Forumun içinde her şey var, niye kimse gelmiyor, ben nerede yanlış yaptım?” demek yerine, forum açmadan önce iyi düşünmeliyiz; sadece forumdan oluşan bir site ya da forum ağırlıklı bir site olacaksa, bunun belli bir konu üzerine yoğunlaşmasını sağlamalıyız.

Şehir, memleket forumları, linux, windows, macintosh forumu, hayvan severler forumu gibi.

Web 2.0:

Bu kategori hakkında anlatacak çok şey var aslında, kısaca söylemek gerekirse “kullanıcı merkezli” siteler. Yani kullanıcıların söz sahibi olduğu, yönettiği, bir şeyler kattığı siteler. Yeni nesil internet uygulamaları ile bu sağlanabiliyor, mesela kullanıcı sayfa içeriğini yönetebiliyor. Wikiler gibi, başlangıç sayfaları gibi…

Normal siteler dediğim siteler de “kullanıcı merkezli” olabiliyorlarsa, aslında onlar da web 2.0 kategorisinde sayılabilirler.

Bloglar:

Bloglar için de söylenebilecek çok şey var, benim en çok önem verdiğim siteler bu sıralar bloglar. Blogların internet hayatımıza kattıkları çok şey var. Belki -tecrübeli olmasam da- blog yazarı olduğum için duygusal düşünüyorumdur, bilmiyorum. Ama zaten bu yazı da bir blog yazısı, blog yazılarının en önemli özelliklerinden biridir, kişisel olması, resmi olmaması, duygusal olması.

Güncel olayları bloglar sayesinde samimi bir hava ile takip edebiliyoruz, yeni şeyler öğreniyoruz, yorum yaparak katkıda bulunabiliyoruz. Samimi havayı genel olarak bloglarda görmek mümkün, blog sahipleri kendi aralarında “blogroll” denilen blog listeleri ile birbirlerine destek olurlar, ya da blogkardeşliği…

Bloglamak için tasarım bilgisine sahip olmak da ilk şart değildir, hazır servisler ve hazır temalar kullanarak da blog yazarı olunabilir. Bunun sonucunda bence yakın gelecekte yeni yazarların keşfedilmesine de sebep olacaktır blog ekosistemi.

Bazı şeyler değişmelidir ama blog dünyasında da. Kategorizasyon sağlanmalıdır diyelim ki. Bu fikri Acemi Blogcudan kapmıştım; yani bloglar salt kişisel günlükler şeklinde olmamalılar. Farklı konularda farklı bloglar olmalı.

Evet, farklı kategorilerde de hoş bloglar var ama bence yeterli seviyede değil. İyi bir Photoshop kullanıcısı tecrübelerini blogu ile aktarmış olsa, ya da bir gezgin (internet gezgini değil) gezdiği yerleri günlük şeklinde aktarmış olsa. Bu konularda belki bloglar var, bilmiyorum; demek istediğim birçok farklı konuda ilgi alanı olan insanlar var ve ilgi alanları hakkında “bloglamış” olsalar hoş olur, güzel olur, ilginç olur. Farklı şeyler daha çok olacağı için internetin çöplük olmasına katkımız olmamış olur bloggerlar olarak.

Bir de bence bloggerlar olarak hit kaygımız olmamalı, daha doğrusu ilk amacımız ziyaretçi sayısının fazla olması olmamalı. Evet yazıyorsak okunmasını istiyoruz. İstemesek bir tane not defteri şeklinde günlük alırdık; ya da bilgisayarımızı kullanırdık, günlük tutmak için bir sürü yazılım var.
Zaten iyi bir içerik olunca ziyaretçi er ya da geç gelir. Bence önem vermemiz gereken asıl konu “returning visitor” denilen geri gelen ziyaretçi oranı. Bu oran ne kadar fazlaysa site o kadar faydalıdır demektir bence.

Bloglarda nadiren yanlış yapılan bir şey de çok uzun yazılardır belki, bu yazıda olduğu gibi… Sonuna gelmek zordur.

Not: Bu yazıdaki fikirler genelde kişisel görüşlerdir, uzman görüşleri için tavsiye edebileceğim bir blog, Gaxxi geliştiricilerinin blogudur. Bu, şu ve o linklerinden bu konular hakkında ayrıntılı bilgi alınabilir.

http://site.gravatar.com/signup adresine gidip e-posta adresimizi ve gravatar hesabımız için istediğimiz bir şifreyi iki kere girip onaylıyoruz. Hesabı aktifleştirmek için adresimize gelen bağlantıya tıklıyoruz. Çıkan sayfada “Upload your avatar now” diyerek istediğimiz bir resmi yüklüyoruz. Tahminen 4-5 saat içinde avatar onaylanıyor, adresimize onaylandığına dair bir posta geliyor.

Artık bu blogda ve gravatar sisteminin bulunduğu diğer bloglarda gravatara kayıt olurken kullandığımız e-posta adresiyle yaptığımız yorumlarda avatarımız yorumumuzun yanında görünecek.

Gravatar ne işe yarar, özellikleri nedir, neye dikkat etmeliyiz?

• Üye olmak ücretsizdir. *

• Avatar da aslında nickname (lakap, kullanıcı adı) gibi bir nevi farklılık, ayırt edici unsurdur.

• Yazıların altında yorumların yanında farklı resimler görünür, hoş olur.

• Gravatara yüklediğimiz avatarlar 80×80 boyutlarına çevrilir, eklediğimiz resmin mümkün olduğunca kare olmasına dikkat etmeliyiz. Yoksa resimde bozulmalar olabilir.

• İnternetteki herhangi bir resmin adresini girerek gravatar olarak belirleyebiliriz, veya kendi bilgisayarımızdan bir grafiği yükleyebiliriz. Resmimizi yükledikten sonra resmin türünü seçiyoruz, normal bir resimse “G” türünü seçmeliyiz. Ek olarak, Gravatar yüklediğimiz grafiğin boyutu büyükse kırpma yapmamıza imkan veriyor.

• Bu gravatar sistemi olan bloglarda avatarımızın görünmesi için yorum yaparken gravatara kayıt olurken aldığımız e-posta adresini kullanmamız gerekir.

Benim de WordPress blogum var, gravatar sistemini nasıl kullanırım?

• WordPress için bir eklenti var bu konuda. Bu adresi ziyaret edip dosyayı indirin.

• Sıkıştırılmış dosyanın içindeki gravatar.php dosyasını /wp-content/plugins dizinin altına kopyalayın.

• Eklentiler bölümünden gravatar eklentisini etkinleştirin.

• Her avatar gravatar.com tarafından oylanır, site yöneticisi bu şekilde istediği kategorilerden avatarların görünmesini engelleyebilir.

• Buradaki kodun içeriğini comments.php dosyasında avatarın görünmesini istediğiniz yere yerleştirin.

Buradaki kodda teknoseyir.com yazmasının sebebi, bu konuyla alakalı bu yazının burada olmasıdır. Yani avatarı gören ziyaretçiniz gravatarın ne olduğunu öğrenmek için resimlerden birine tıklayarak buraya gelebilir. O kısma aynı zamanda http://www.gravatar.com, veya bu konuyla ilgili başka bir yazı olan http://www.nahnu.org/?p=218 adresi yazılabilir. Avatarı olmayanlara varsayılan bir avatar atanır, bunun adresini de belirleyebilirsiniz, üstteki kodda http://www.siteismi.com/wp-content/avatar/ornek.jpg olan yere istediğiniz varsayılan resmin adresini yazmalısınız. Birkaç örnek avatarı buradan indirebilirsiniz. Bu adresten WordPress için diğer kodlara, bu adresten de diğer blog sistemleri için gravatar kullanımının nasıl olacağını öğrenebilirsiniz. Kolay gelsin, iyi bloglamalar.

Not: Gravatar yenilendi, 2.0 sürümüyle karşımızda! Artık ücretsiz olarak üye olup bir hesaba 2 avatar ekleyebiliyoruz, bir hesapta sınırsız e-posta adresi ve gravatar barındırmak içinse ücretli yükseltme yapmak gerekiyor.

Düzenleme: Yazıların açılış hızını, performansı düşürdüğü için Gravatarı kaldırdık Tekno Seyir’den; gravatar sistemini kullanan başka bir sitede görebilir, deneyebilirsiniz Gravatarı. Örneğin, gravatar’ın resmi blogundaki şu yazıda.