Wikipedia – Özgür ansiklopedi
İnternet deyince özgürlük gelir aklımıza. Bilgiye ulaşmakta özgürüz, binlerce kaynak arasından istediklerimizi seçip kullanabiliyoruz. Sadece kullanmak, tüketmek, katkıda bulunamamak özgürlüğün önünde bir engeldir aslında sanal alemde. Wikiler katılımcı bir anlayışla işliyorlar, bu sayede kullanıcılar wiki tarzı sitelere diledikleri gibi, özgür bir şekilde katkıda bulunabiliyorlar.
Web 2.0 kavramının da en önemli öğelerinden biri olduğunu düşündüğüm wikileri birçok amaç için kullanabiliyoruz. Kendimize ait bir wiki sistemine sahip olabileceğimiz gibi var olan bir wiki sitesinden faydalanabilir, dilersek katkıda bulunabiliriz. Türkçe wikilere örnek olarak WordPress Türkiye Belgeleri, Lapis Linux Wiki, Pardus Wiki gösterilebilir. Belli konularda kaynak niteliğindeki belgelerin bir araya geldiği bu sitelerde kullanıcılar belgeleri okumanın yanısıra bilgi sahibi oldukları bir konu hakkında yazılar yazabilir veya varolan yazıları geliştirebilirler. Wikiler o kadar yaygın olarak kullanılıyor artık; dünyada şu sıralar popüler olan hosting şirketi Dreamhost‘un kullanıcıları için gerekli olan belgeleri wiki formatında sunması beni şaşırtmıştı açıkçası. 
Ve Wikipedia…
15 Ocak 2001′de İngilizce olarak yayına başlayan, wiki tarzı sitelerin en büyüğü Özgür Ansiklopedi Wikipedia‘ya, şu an için internet üzerindeki en büyük ansiklopedi denebilir ve Wikipedia şimdi Türkçe dahil birçok dilde yayın yapıyor. İngilizce bölümünde 1.200.000′in üzerinde madde bulunuyor, bu çok iyi bir rakam, aradığımız hemen hemen her şeyi bulabiliyoruz.
Genel Özellikler
- Wikipedia içeriği, özgür ve her zaman öyle kalacak olan GNU Özgür Belgeleme Lisansı sözleşmesi kapsamındadır.
- İsteyen herkes katkıda bulunabilir, içerikten faydalanmak için herhangi bir ücret ödemek gerekmez.
- Wiki sistemi olarak MediaWiki kullanılıyor.
- Herhangi bir maddenin diğer dillerdeki makalelerini okumak için sayfanın solundaki diğer dillerden birini seçmemiz yeterlidir.
- Her maddedeki tartışma sayfası ile o madde ile alakalı görüşlerimizi aktarabiliriz.
- Şablon, grafik, tablo kullanma gibi özellikleri vardır.
- Son değişiklikler ve izleme listesi gibi sayfalar sayesinde yapılan değişiklikleri takip edebiliriz; bu sayede kötü niyetli olarak yapılacak değişiklikleri farkederek hemen eski haline getirebiliriz.
Tarafsızlık, demokrasi ve güvenilirlik
Wikipedia’da en önemli ilkelerden biri, tarafsızlık. Kullanıcıların hepsi eşit şartlarda katkıda bulunuyorlar, bazı kuralları uygulamak için yöneticiler de var; yöneticiler diğer vikipedistler tarafından seçiliyor, ve tarafsızlık ilkesine bağlı olmaları gerekiyor. Demokrasi’nin olduğu yerlerde taraflar vardır, wikipedia’da tarafsızlık olması gerektiğine göre demokrasi yoktur denebilir. Bu ilk başta garip gibi gelebilir ama, şu anki başarısının ve güvenilirliğinin en önemli sebeplerinden biri bence tarafsız olmaya çalışması. Tarafsız olmanın yanında tüm kullanıcılarına güveniyor, isteyen herkes üye olmaya bile gerek olmadan maddeler üzerinde istediği değişiklikleri yapabiliyor, bu şekilde devamlı gelişiyor Wikipedia.
Sıkça başvurduğumuz arama motorları da Wikipedia’ya güveniyorlar artık. Şöyle ki, belli başlı arama motorlarında bir konuda araştırma yaptığımızda bilgi sahibi olmak istediğimiz konuyla alakalı wikipedia’daki ilgili makalenin linki arama motorunda ilk sayfada, ilk sıralarda çıkıyor çoğu kez.
Evlerimizde ciltler halinde dolaplarımızın raflarını süsleyen klasik ansiklopedilerin en tanınmışı, Britannica, Wikipedia’nın içeriğinde bilimsel yanlışlar olduğunu iddia ederek eleştiride bulunmuş. Bir ansiklopedinin sahip olması gereken en önemli unsurlardan biridir güvenilirlik, fakat içinde yanlışların olması güvenilirliğini zedelemez bence. Zaten yapılan araştırmalarda Britannica’da da hatalar tespit edilmiş. Tabi internet üzerinde yayınlandığı için Wikipedia’daki hataları düzeltmek Britannica’daki hataları düzeltmekten çok daha kolay.
Wikipedia’nın Türkçe bölümü – Vikipedi
2003 yılından beri yayında olan Türkçe Özgür Ansiklopedi Vikipedi, şu an için çok yeterli gibi görünmese de devamlı gelişiyor ve kapsamlı bir Türkçe ansiklopedi olma yolunda ilerliyor. Kullanması ilk başta biraz zor gelebilir, fakat gerekli belgeleri okuduktan ve biraz da alıştıktan sonra çok kolay olduğunu görüyoruz.
Başlamak için Hoşgeldiniz yazısı okunabilir, gerekli birçok şey orada var. Cesur ol yazısı ile biraz cesaret toplayalım, ansiklopedi üzerinde değişiklik yapmak için gerekmese de izleme listesi, kişisel sayfa gibi özellikler ve vikipedide yapılan seçimlerde oy kullanabilmek için üye olalım, artık katkıda bulunabiliriz.
Daha sonra Vikipedi hakkında yardım, sıkça sorulan sorular sayfalarına bakabiliriz. Ana Sayfa’daki menüden de ulaşabileceğimiz Topluluk Portalı‘nda yapılması gereken işler, duyurular; Köy Çeşmesi‘nde, cevabını bulamadığımız sorular için bir haberleşme ortamı bulunuyor. Maddelerde değişiklik yapmadan önce öğrendiklerimizi uygulamamız için Deneme Tahtası sayfası, vikipedide yapılan son değişiklikleri görmemiz için de Son Değişiklikler sayfası var.
Katkıda bulunmak zor mu?
Vikipedi‘yi kullanmak ve ona katkıda bulunmak için anlattığım birkaç belgeyi okumak yeterliyken, Türkçe Wikipedia’ya hak ettiği ilginin gösterilmediğini düşünüyorum. İngilizce olarak 1.200.000′in üzerinde madde varken, Türkçe madde sayısı şu an için 27-28 binlerde. Ve bu maddelerin bazıları yeterli ansiklopedik bilgi içermediği için taslak halinde…
Vikipedi’nin gelişmesi için hepimizin katkıda bulunmamız gerekiyor, bunun için de daha çok tanınması lazım. Ülkemizde pek bilinmiyor Vikipedi. Bir maddeyi değiştirip “Arkadaşlar sitenizde açık var, bu içerik değiştirilebiliyor” yazan kişileri de görünce bu konuda ne kadar bilgili! olduğumuzu çok rahat anlayabiliyorum. Türkçe Wikipedia’nın tanıtımı adına daha önce bir çalışma yapılmış, 100 bin madde eklenmesi hedeflenmiş, fakat başarılı olunamamış. Önemli olan madde eklemek değil aslında, eklenen maddenin içeriği boş olduktan sonra…
Bize düşen nedir, nasıl destek olabiliriz? *
Vikipedi‘nin yaygınlaşması ve daha kaliteli bir kaynak haline gelmesi için onu tanıtabiliriz. Benim aklıma ilk olarak blog tarzı yayın yapan siteler geldi. Site sahiplerine ulaşarak kendi bloglarında Wikipedia ile alakalı kısa da olsa bir yazı yazarak, yazı olarak tanıtmaları mümkün değilse sitelerinden bir link vererek destek olmalarını tavsiye edebiliriz. Yazılarını takip ettiğimiz blog sahipleri bizi kırmazlar sanırım. Sonuçta birçok farklı konu hakkında yazılar yazıyoruz; dünyanın en büyük projelerinden biri olan ve herhangi bir reklam içermeyen, bağışlarla ve kullanıcılarının katkılarıyla ayakta kalan Wikipedia ve Türkçe bölümü Vikipedi için bir destekte bulunmak çok zor değildir herhalde. Ben düşünüyorum takip ettiğim bloglara bu şekilde bir iletişim postası atmak; bakalım kimler destek olacak.
Düzenleme: Vikipedi‘ye destek kampanyası için buraya ve buraya buyrun!
Düzenleme 2: Vikipedi’yi geliştirmek için Nothingrows‘dan Onur Köse’nin güzel bir önerisi var, onun için de şu adrese buyrun.
Wikipedia kardeş projeleri
Vikipedi’nin ana sayfasından da ulaşabileceğimiz; Vikisözlük, Vikikaynak, Vikikitap, VikiSöz (tavsiye!) kardeş projeleri de incelemeye değer! Hepsinin İngilizce kısımları da mevcut, menüden diğer diller kısmından ulaşabiliyoruz.
Tatile çıkmadan önce bir bakın
Belki de en güzel wiki projelerinden biri WikiTravel, şu an için Türkçe bölümü olmasa da İngilizce bölümü oldukça kapsamlı olan bir gezi rehberi ansiklopedisi. Dünyanın birçok ülkesi için açıklamaları, gezilecek yerleri bulmak mümkün, Türkiye de bunlardan biri. Ek bilgi, WikiTravel Wikipedia’nın ve diğer kardeş projelerin bağlı olduğu Wikimedia kuruluşuna ait değil. Wikipedia haricinde Wikitravel gibi farklı birçok amaç için yayında olan wikiler de var.
Gerekli Bağlantılar
Wikipedia (Tüm diller)
İngilizce Wikipedia
Türkçe Wikipedia (Vikipedi – vikipedi.org adresinden de ulaşılabiliyor)
Kendi sitemize yerleştirebileceğimiz Vikipedi logo ve bannerları
Gaxxi Buzz’da Wikipedia Ekşi Sözlük karşılaştırma yazısı
Farklı kategorilerde dünyada kullanılan wikilerin listesi
Wiki sistemlerinin karşılaştırması
Not: Katkılarından dolayı Vikipedi bürokratı ve yöneticisi A. Özgür Erdemli‘ye teşekkürler.
Yazar: Hasan Karaboğa | Tarih: 30 Temmuz 2006 @ 10:13 | Kategori: İnternet Yorumlar RSS | Geri izleme | Yorum yapın
30 Temmuz 2006, 10:47 tarihinde GfxDizayn şöyle demiş:
ışte bu harika. Ve en çok viki kitabı sevdim. Demek ki artık yaptığımız el kitaplarımızı viki kitaba koyabiliriz.
30 Temmuz 2006, 11:41 tarihinde hasan şöyle demiş:
Evet, ben de sevdim; Türkçe kısmı daha çok gelişmemiş olsa da.
Wikitravel da hoşmuş bu arada.
30 Temmuz 2006, 12:56 tarihinde kuen şöyle demiş:
wikitravel benimde yıllardır hep yapmak istediğim projeydi wikimedia o yazılımı ücretsizdağıtıyormuş onuda şimdi öğrendim
yoksa o projeyi ben başlatırdım bir iki sene önce 
keşke türkçe içerik olsa kendi sitemden bölgeler hakkında referans için o bölgelere yönlendirme yapardım.
30 Temmuz 2006, 13:12 tarihinde hasan şöyle demiş:
Bu konuda bilgi sahibi olduğunuza göre Wikitravel yetkilileriyle iletişime geçin bana sorarsanız;
İngilizce dışında dillerde de yayın yapılıyor Wikitravel’da. Türkçe bölümünü de seve seve açacaklardır diye düşünüyorum.
Kolay gelsin.
30 Temmuz 2006, 20:37 tarihinde tembelejderha şöyle demiş:
Gerçekten güzel bir tanıtım yazısı olmuş, tebrik ve teşekkürlerimi sunuyorum.
30 Temmuz 2006, 21:05 tarihinde hasan şöyle demiş:
Ben de teşekkür ederim, eksik noktalar olsa da, umarım faydalı olmuştur.
02 Ağustos 2006, 19:23 tarihinde Muhammet Sevim şöyle demiş:
Güzel bir yazı ve kampanya olmuş. Ben de böylece ilk yazımı girebildim. Teşekkür ederim.
02 Ağustos 2006, 22:56 tarihinde hasan şöyle demiş:
Rica ederim, kolay gelsin o halde.
03 Ağustos 2006, 08:57 tarihinde Baylan şöyle demiş:
Tanıtım yazısı için teşekkürler. Çok güzel.
03 Ağustos 2006, 12:59 tarihinde hasan şöyle demiş:
Şimdi Vikipedi’ye destek kampanyası için buyrun:
http://www.bildirgec.org/yazi/vikipedi-ye-destek
09 Ağustos 2006, 05:35 tarihinde cometus şöyle demiş:
Ellerine sağlık çok güzel işlemişsin olayı.
Destek kampanyasıda gayet iyi oldu.
http://cometus.blogspot.com/2006/08/vikipediye-destek.html
09 Ağustos 2006, 07:03 tarihinde hasan şöyle demiş:
Sen de sağol desteğin için.
Şöyle bir şey de var:
http://www.teknoseyir.com/vikipediye-destek-olalim/
16 Ağustos 2006, 22:06 tarihinde Sezgin şöyle demiş:
Daha önce “Wikipedia” adını duymayanlar içinde güzel ve bilgilendirici bir kaynak. Teşekkürer…
27 Ağustos 2006, 19:49 tarihinde frauser şöyle demiş:
saolun herkesin wiikipedi’ye katkıda bulunup geleceğimize katkıda bulunması lazım ve uluslararsı arenada geri kalmış durumuna da düşmemeliyixz
19 Eylül 2006, 21:44 tarihinde Umut şöyle demiş:
Tüm bunları yaparken wikipedia’daki blog kelimesini günceyle değiştirmeye çalışan zihniyeti de değiştirmek lazım, teknoloji üretmek yerine kelime üretmek mi olacak kaderimiz?
bakınız: http://tr.wikipedia.org/blog adresi günce kelimesine yönleniyor, 19 Eylül 2006 21:44 itibariyle…
19 Eylül 2006, 21:56 tarihinde hasan şöyle demiş:
Teşekkürler, ben şimdi eski haline getirdim.
Bu şekilde bir değişiklik için normalde tartışma sayfasında konuşulmalıydı, niye konuşmadan yönlendirmişler anlamadım.
30 Ekim 2006, 18:55 tarihinde furkan şöyle demiş:
kampanya çok güzel olmuş…
25 Kasım 2006, 01:18 tarihinde Mert ALEMDAR şöyle demiş:
http://www.vikipedi.com
Çok güzel bir yazı. Bence birçok insan hala vikipedi nin faydalaını ve özelliklerini bilmiyor. Bence elimizden geldiğince bunun duyurulması lazım. Bende elimden geldiğince destekte bulunmak istiyorum.
Eskiden Türkiye de birgün vikipedi insanlar tarafından bilinir ve faydalı olabilirim diye bir domain almıştım. http://www.vikipedi.com
Evet bu domain bende ve vikipedi için yönlendirmek istiyorum. Ancak bunu yapmadan önce Vikipedist yöneticilerden biri ile konuşayim ki doğru birşey yapalım.
Herkesi desteğe çağırıyorum.
25 Kasım 2006, 11:56 tarihinde hasan şöyle demiş:
Desteğiniz için teşekkürler.
vikipedi.org adresi şu an için Vikipedi’ye yönleniyor. Sizin vikipedi.com adresinin de Vikipedi’ye yönlenmesi faydalı olabilir bence de, iletişim kurun Vikipedi ile.
26 Kasım 2006, 01:43 tarihinde Mert ALEMDAR şöyle demiş:
Merhabalar, Daha kimse ile görüşmedim. Pazartesi görüşeceğim ama şimdiden http://www.vikipedi.com adresini http://tr.wikipedia.org adresine yönlendiriyorum.
12 Aralık 2006, 17:03 tarihinde Ahmet şöyle demiş:
Bir de wiki tabanlı Türkçe seyahat sitesi var e-Gezi.net. WikiTravel’a benziyor.
12 Aralık 2006, 17:38 tarihinde hasan şöyle demiş:
Teşekkürler, yeni bir wiki herhalde (2 gün olmuş gibi görünüyor); bu alanda farklı siteleri görmek güzel.
13 Aralık 2006, 16:51 tarihinde nehir şöyle demiş:
cok güzel olmus:)
20 Aralık 2006, 16:03 tarihinde onur şöyle demiş:
en başından beri kampanyanın destekçileri arasında yer almama rağmen, bugüne kadar neler yaptığımı düşündüğümde bahsedilen desteğimin sözde ve “linklerde” kaldığını farkettim. derken aklıma yeni bir fikir geldi. madem yeni madde ekleyecek kadar vakit bulamıyorum, o halde insanların hangi maddelerin hala boş olduğunu bilmesini sağlayabilirim. konuyla ilgili ufak bir yazı yazdım. ayrıntlıları bu sayfada bulabilirsiniz.
20 Aralık 2006, 18:50 tarihinde muhammed şöyle demiş:
istediğim konular yok onun için fazla beğenmedim
20 Aralık 2006, 20:29 tarihinde hasan şöyle demiş:
Onur, güzel bir düşünce olmuş; tebrikler.
muhammed, Wikipedia/Vikipedi kullanıcıların katkılarıyla gelişen bir ansiklopedi. İstediğiniz konular yoksa o konularda yazarak siz de katkıda bulunabilirsiniz bu evrensel oluşuma.
31 Ocak 2007, 17:11 tarihinde derya: şöyle demiş:
mükemmel bir karışım
(işbirliği)::)
12 Nisan 2007, 08:23 tarihinde duygu şöyle demiş:
öncelikle site güzel ama bir türlü aradığım şeyi bulamadım yardımcı olursanız sevinirim aradığım şey fosfor döngüsü ama aydınlatıcı bir şey bulamadım ve çok acil lazım lütfen size zahmet beni bu konuda aydınlatın dönem ödevi olarak hazırlayacağım bilginiz olsun ve uzun olsun
iyi çalışmalar şimdiden teşekürler çalışmanızda başarılar dilerim…
22 Mayıs 2007, 17:28 tarihinde merve şöyle demiş:
bence süper
07 Haziran 2007, 02:30 tarihinde Tekno Seyir’in öyküsü (2) | BLOG KAZANI şöyle demiş:
[...] kullanmamız gereken bir site. Ben Tekno Seyir’de Wikipedia/Vikipedi hakkında yazı yazdığım http://www.teknoseyir.com/wikipedia-ozgur-ansiklopedi/ ve Vikipedi’ye destek çağrısında bulunduğum zaman (30 Temmuz 2006) Vikipedi’de 27-28 bin [...]
24 Temmuz 2007, 13:58 tarihinde www.semih.gen.tr » Wikipedia-Özgür Ansiklopedi şöyle demiş:
[...] Hasan Bey teknoseyir blogunda Wikipeda ile ilgili güzel bir yazı yazmış. Türkçe içerikli özgür ansiklopedi hakkında fikir edinmek isteyorsanız mutlaka okumalısınız bu yazıyı. [...]
05 Ekim 2007, 19:58 tarihinde Resimler şöyle demiş:
Daha önce “Wikipedia” adını duymayanlar içinde güzel ve bilgilendirici bir kaynak. Teşekkürer…
13 Kasım 2007, 11:17 tarihinde sait şöyle demiş:
iyice harmanlanmış güzel bir kaynak.
26 Aralık 2007, 16:56 tarihinde devrimdpt şöyle demiş:
Çok güzel yazmışsınız vikipedi hakkında, ancak belli oluyor ki vikipedide herhangi bir katkıda bulunmamış ve vikipedideki oligarşi ile tanışmamışsınız. O ansiklopedinin arka planında büyük bir sosyal yaşam var. Bir müddet katkı yaparsanız yaşamın içine girerseniz bu hastalıklı ortamın farkına varırsınız. Vikipedi büyüyor şu an 90 bini aştı madde sayısı. Bu Vikipediye yeni girip büyük hevesle katkıda bulunan insanlar tarafından gerçekleşti. Vikipedide genel süreç şöyledir. Heves, heyecan Vikipediyi anlama Sorunlar Haksızlıklar Şikayetler Çaresizlik Küsme ve veda. Bu süreç şu an vikipedinin madde sayısını arttırmaya devam ediyor. Memlekette insan çoook.
31 Mayıs 2008, 00:10 tarihinde meleklermekanı şöyle demiş:
Elerinize sağlık olsun gerçekten güzel yazmışsınız. Wikipedia süpersin
06 Temmuz 2008, 10:53 tarihinde Vikipedi’ye destek olalım! - Günlük Haftalık Aylık şöyle demiş:
[...] orijinalini bu adreste bulabilirsiniz. Ayrıca diğer destek yazılarını bu adreste , ve bunda okuyabilirsiniz. Destek [...]
17 Ağustos 2008, 06:09 tarihinde WikiGezist şöyle demiş:
Wikitravel in türkçesi açılmış arkadaşlar.. WikiGezi diye.. buna da katkılarımızı eksik etmiyelim derim..